Prezidentimiz Şavkat Mirziyoyevning siyosiy irodasi, xalqparvar va millatparvar siyosati, şuningdek, mintaqa miqyosida faol taşqi siyosat olib borayotganligi, qöşni davlatlar bilan har tomonlama, özaro manfaatli aloqalarni rivojlantirayotganligi, ezgulik va tinçlik-osoyiştalik omili bölgan diniy bağrikenglik tamoyillarini yanada mustahkamlaş va rivojlantirişga imkon bermoqda. 

Yurtimizda keçayotgan ijtimoiy-siyosiy jarayonlar, taʼlim, ilm-fan, maʼnaviyat va maʼrifat, millatlar örtasidagi döstlik va bağrikenglik tamoyillari özining yangi tarixiy sahifalarini oçdi. Yaqin qöşni davlatlar bilan oliy va yuqori darajadagi aloqalarimiz sezilarli darajada faollaşdi.

Davlatimiz rahbari BMT Boş Assambleyasining sessiyalarida hamda BMTning Inson huquqlari böyiça kengaşi sessiyasida nutq sözlab, muhim taklif va taşabbuslarni ilgari surdi.

Prezidentimizning muhim taklifi asosida 2018 yil 12-dekabrda BMT Boş Assambleyasi tomonidan “Maʼrifat va diniy bağrikenglik” deb nomlangan maxsus rezolyutsiya qabul qilindi. Şuni alohida taʼkidlş lozimki, mazkur rezolyutsiyani Osiyo, Afrika va Lotin Amerikasidagi 50 dan ortiq mamlakatlar yakdil qöllab-quvvatlaşdi. 

Prezident Şavkat Mirziyoyevning BMT Boş Assambleyasining 2023-yil 19-sentabrdagi 78-sessiyasida ilgari surgan taşabbuslari asosida joriy yil 15-16-oktabr kunlari Toşkent va Xiva şaharlarida “Islom &ndaş; tinçlik va ezgulik dini” mavzusida xalqaro konferensiya yuqori saviyada ötkazildi.

Unda dunyoning 22 ta mamlakatidan 70 dan ortiq xorijiy mehmonlar &ndaş; ulamolar, muftiylar, islomşunos olimlar, xalqaro taşkilotlarning vakillari hamda yurtimizda faoliyat yuritayotgan diplomatik korpus rahbarlari iştirok etdi.

Uşbu tadbir yakuni böyiça musulmon mamlakatlarining olim va mutaxassislari iştirokida ekstremizm, radikalizm va terrorizmga qarşi kuraş samaradorligini yanada oşiriş, ilmiy raddiyalar beriş metodologiyasini takomillaştiriş masalalari böyiça Xiva deklaratsiyasi qabul qilindi.

Joriy yilning 16-noyabr kuni esa poytaxtimizda “Bağrikenglik haftaligi” doirasida Din işlari qömitasi, Millatlararo munosabatlar va xorijiy mamlakatlar bilan döstlik aloqalari qömitasi hamda Özbekiston xalqaro islom akademiyasi hamkorligida “Yangi Özbekistonda diniy bağrikenglik” mavzusida xalqaro konferensiya bölib ötdi. Undan közlangan maqsad Özbekistonda tinçlik, osoyiştalik omillaridan biri bölgan diniy bağrikenglik, dinlararo totuvlik va konfessiyalararo hamjihatlikni yanada mustahkamlaş borasidagi işlarni örganiş, istiqboldagi vazifalarni tahlil qiliş, mavjud muammolarni aniqlaş va şu yönalişda öz yeçimini kutayotgan masalalarni hal etiş böyiça takliflar işlab çiqişdan iborat.

Xalqaro anjumanda AQŞ, Buyuk Britaniya, Koreya, Turkiya, Malayziya, Portugaliya, Armaniston, Rossiya, Tojikiston, Qozoğiston kabi davlatlardan mutaxassislar, UNESCOning Özbekistondagi vakolatxonasi vakillari, dinşunos ekspertlar, islomşunoslar, milliy madaniy markazlar, turli diniy konfessiya vakillari, şuningdek, jamoat taşkilotlari, Özbekiston xalqaro islom akademiyasi professor-öqituvçilari qatnaşdi.

Anjumanning xorijiy iştirokçilari bugungi tahlikali zamonda Özbekistondagi dinlararo va millatlararo totuvlik hamda diniy-maʼrifiy sohadagi islohotlar xorijiy davlatlar uçun örnak bölayotgani, bu islohotlar va taşabbuslar boşida Özbekiston Prezidenti turganini yuqori baholadilar. Quyida diniy konfessiya rahbarlari va dinşunos mutaxassislarning anjuman haqidagi taassurotlarini keltiramiz:

Mustafa DEMIRJI, 

Turkiyaning Saljuq universiteti Saljuq tadqiqotlari instituti mudiri, professor:

&ndaş; Mazkur konferensiya Özbekistondagi 130 dan ortiq millat va elat hamda 16 ta konfessiya vakillarini bir maqsad yölida birlaştirdi, deb aytiş mumkin.

Uşbu nufuzli anjuman orqali turli millat vakillari Prezident Şavkat Mirziyoyev tomonidan Özbekistonda diniy bağrikenglik va millatlararo totuvlik borasida olib borilayotgan islohotlardan mamnun ekanliklarini izhor qilmoqdalar.

Tarixan uşbu makon Buyuk Ipak yölining çorrahasida joylaşgan, turli millat va xalqlar bir yerda jamlangan yurt hisoblanadi. Bu esa ölkaning sivilizatsiyalar tutaşgan manziliga aylantirgan. Bunday yurt dunyoning boşqa joyida topilmaydi.

Sergey KRETOV, 

Novoapostol çerkovi Markaziy Osiyo okrugi rahbari:

&ndaş; Hozirda 130 dan ortiq millat va elat hamda 16 ta konfessiya vakillari istiqomat qiladigan multikonfessional Özbekiston jamiyatida bağrikenglikni tarğib qiliş yurt rivojining asosiy omillaridan biri hisoblanadi.

Biz Özbekistonda dinlararo bağrikenglikni taʼminlaşning öziga xos modeli şakllanganining guvohi böldik. Uning öziga xos jihati şundaki, har bir din vakiliga teng huquq va erkinlik berilgani va emin-erkin ibodatlarini amalga oşirişga şaroit yaratilganidir.

Şuni aytiş muhimki, keyingi yillarda yangi Özbekistonda dinlararo muloqot sohasida köplab ijobiy islohotlar amalga oşirilayotganining guvohi bölmoqdamiz va bu bizni mamnun qiladi. Bugungi ötkazilayotgan konferensiya ham fikrimizning yaqqol misoli böladi.

Yepiskop Xose Luis Mumbiyela SERRA, 

Markaziy Osiyo katolik yepiskoplari konferensiyasi raisi, Qozoğiston:

&ndaş; Özbekistonga avval ham bir neça bor kelganman. Bu yerda turli din va millat vakillarining hamjihatlikda özaro tinç-totuv hayot keçirayotgani, umuman, diniy bağrikenglikning yuksak madaniyati şakllangani meni ğoyatda hayratlantiradi.

Prezident Şavkat Mirziyoyev boşçiligida bugun mamlakatingizning tez surʼatlar bilan rivojlanib, xalqaro miqyosdagi nufuzi tobora yuksalib borişida diniy bağrikenglik va millatlararo totuvlik muhiti muhim rol öynamoqda.

Bugungi turli nizolar kuzatilayotgan vaziyatda turli millat, din vakillarini bir joyga jamlab, tinçlik, farovonlikni közda tutgan muştarak maqsadlar ilgari surilayotgani juda katta jasorat va dunyo hamjamiyatiga namunadir.

Mitropolit VIKENTIY,

Rus pravoslav çerkovi Toşkent va Özbekiston yeparxiyasi rahbari:

&ndaş; Prezident Şavkat Mirziyoyev barça odamlar tinçlik va hamjihatlikda yaşaşlarini taʼminlaşini qöllab-quvvatlab, tarğib qilib kelmoqda. Bu esa diniy bağrikenglikning muvaffaqiyat kalitidir.

Keyingi yillarda Özbekiston xalqaro hamjamiyatga tobora oçilib bormoqda. Turli millatlar örtasida ezgulik, tinçlik va totuvlik, bağrikenglik va döstlik siyosatini tarannum etayotgan mamlakat sifatida dunyoda tan olinmoqda. Uşbu konferensiya esa diniy bağrikenglikning özbekona modeli sifatida eʼtirof etilmoqda.

Özbekiston Prezidentining tinçlik va hamjihatlik taşabbusini barçamiz qöllab-quvvatlaşimiz kerak. Şunday ekan, bugungi bayram bilan barçani tabriklayman. Bunday quvonçli kunlar har doim hamrohimiz bölsin.

Vladimir PROVOROV,

Rossiya Yevangel-Lyuteran çerkovi arxiyepiskopi:

&ndaş; Öylaymanki, mazkur konferensiya Özbekistondagi turli millat va elat vakillarining tinç-totuv, umumjamiyat rivoji yölidagi saʼy-harakatlariga hamohangdir.

Özbekiston Prezidentining millatlararo totuvlik, diniy bağrikenglik tamoyillariga asoslangan siyosati mamlakatdagi turli millat vakillarini bir maqsad sari birlaştirmoqda. Bu yangi Özbekistonning insonparvarlik islohotlaridan biri sifatida xalqaro hamjamiyat tomonidan eʼtirof etilmoqda.

Abd Rahman Mohd ROSMIZI, 

Malayziya Islom ilmlari universiteti professori:

&ndaş; “Yangi Özbekistonda diniy bağrikenglik” mavzusidagi konferensiya sabab Özbekistonda bölganimdan juda ham mamnunman. Fursatdan foydalanib, uşbu nufuzli anjuman taşkilotçisi va taşabbuskori Özbekiston Respublikasi Prezidenti Şavkat Mirziyoyev Janobi Oliylariga minnatdorlik bildirib qolaman. Bu kabi tadbirlarning bardavom bölayotgani juda quvonarlidir. Zero, yaxşi bilamizki, islom dini taʼlimotiga köra, Alloh taolo insonlarni turli xalq va millatlarga bölib yaratgan va ularning asosiy maqsadi yer yuzida hamjihatlikda va hamkorlikda yaşaşdan iborat.

Biroq bugun yer yuzining ayrim hududlarida sodir bölayotgan nizolar, töqnaşuvlar tinçlik-totuvlikning qadrini yanada oşirmoqda. Şu nuqtai nazardan bugungi konferensiya dolzarb ahamiyatga ega.

Keyingi yillarda Özbekistonda diniy-maʼrifiy sohada amalga oşirilayotgan islohotlar, yurtingizdagi diniy konfessiya vakillarining faoliyatini örganiş, tahlil etiş, Özbekistonning bağrikenglik siyosatini jahon hamjamiyatiga namuna sifatida körsatiş anjuman qatnaşçilarining muhim maqsadi bölişi kerak. Öz yurtimizga qaytganimizda ham konferensiyada kötarilgan insonparvarlik, bağrikenglik ğoyalarini yetkazişni közda tutganmiz.

Sanjit DJXA, 

MDH Hind forumi raisi, Rossiya Hind Kengaşi raisi:

&ndaş; Bugungi taşkil etilayotgan “Yangi Özbekistonda diniy bağrikenglik” konferensiyasini öz yönalişiga köra, dunyoda noyob hodisa deb hisoblayman.

Men bir neça din va millat vakillari yaşaydigan davlatlarni bilaman, lekin bugungidek davlat rahbari darajasida eʼtibor beriladigan birorta mamlakatni bilmayman.

Özim şaxsan Krişna jamiyati vakili hisoblanaman. Qadimgi sanskrit tilida yozilgan hinduiylik dini manbalarida “Bu dunyo unda yaşayotgan din va millat vakillaridan qatʼiy nazar katta oiladir”. Men aynan Özbekistonda bir neçta millat va elatlarning ahil va inoq oiladek yaşayotganiga guvoh böldim. Bunday nufuzli anjumanda iştirok etayotganimdan ğoyatda mamnunman.

Faride KAMALOVA,

Ahmad Yassaviy nomidagi Xalqaro qozoq-turk universiteti kafedra mudiri:

&ndaş; Insoniy qadriyatlarga asoslangan dinlararo muloqotning asosiy poydevori bağrikenglikdir. Bağrikenglik turli fikrlar, eʼtiqodlar va madaniyatlarni hurmat qiliş sifatida taʼriflanadi hamda köp millatli va köp konfessiyali jamiyatlarda tinç-totuv yaşaşning zarur şarti sifatida köriladi.

Modomiki şunday ekan, har bir inson, butun jamiyat özaro munosabatlarni xalqlarning turli-tuman urf-odatlari, madaniyati va qadriyatlarini tan olgan holda bağrikenglik asosiga qurişi zarur. Zero, tinç-totuvlik, bağrikenglik taraqqiyot garovidir.

Xorijiy ekspert va mutaxassislarning fikrlaridan şunday xulosa qiliş mumkinki, Özbekistonda diniy bağrikenglikni taʼminlaş sohasida olib borilayotgan islohotlar natijasida mazkur jabhada “özbek modeli” öziga xos namuna ölaroq şakllanayotganligi jahon hamjamiyati tomonidan eʼtirof etilmoqda.

Mamlakatimizda turli dinlarga eʼtiqod qiluvçi kişilarning bir makonda ezgu niyatlar yölida özaro hamkor va hamjihat bölib yaşaşi, mehnat qilişi bağrikenglikning eng yorqin namunasidir. Dunyodagi vaziyat keskin va murakkab bölib borayotgan bugungi kunda yurtimizning tinçligi va ravnaqini taʼminlaş, diniy bağrikenglikni qaror toptiriş har qaçongidan ham muhimdir.

Manba: “Yangi Özbekiston” gazetasi 2024-yil 26-noyabr, 240-son

ÖzA